میشه بدون کیسه صفرا زندگی کرد؟

میشه بدون کیسه صفرا زندگی کرد؟

بعضی از اعضا هستن که وظیفه خاصی در بدن واسه اونا تعریف نشده هست مثل آپاندیس که همه می دونیم کاربردی در بدن نداره،در این مقاله هم به کاربرد کیسه صفرامیپردازیم. هممون دقت خاص ای به قلب، مغز و حتی پوست خود داریم. چراکه همۀ می دونیم اینا عضوهای اصلی و مهمی از بدن هستن و مریضی اونا تهدید کننده زندگی ما هستش. اما در مورد دیگه اندامای مبهم بدن چه؟ مثلا کیسه صفرا، درمورد چیزی که می دونین؟

آقای دکترعاقبتی در اول صفرا رو توضیح بدین ؟

صفرا مایعی هست که در کبد ساخته شده و بعد در کیسه صفرا ذخیره می شه. کیسه صفرا عضوی هست که در سطح تحتانی کبد قرار داره، پس از خوردن غذا، کیسه صفرا منقبض می شه و صفرا رو با فشار به درون دوازده س «قسمت اول روده کوچیک» تخلیه می کنه. صفرا شامل آب، کلسترول، چربیا، نمک های صفراوی،

پروتئین ها و بیلی روبین هست. نمک های صفراوی با چربی ترکیب شده و از روش کمک به هضم چربیا نقش مهمی رو در عمل گوارش اجرا میکنه. قسمت بزرگ صفرا در روده کوچیک باز جذب میشه ولی مقداری از اون همراه با مدفوع دفع شده و باعث رنگ قهوه ای اون می شه.

چیجوری سنگ در کیسه صفرا تشکیل می شه وچه مشکلاتی رو به وجود می آورد؟

اگه مایع صفرا، شامل اندازه زیادی کلسترول، نمک های صفراوی یا بیلی روبین باشه در شرایط خاص، مثل موقعی که باز جذب آب به وسیله کیسه صفرا خیلی هست، میتونه تبدیل به سنگ سخت شه. سنگای صفراوی می تونن به اندازه دانه شن کوچیک یا به اندازه یه توپ گلف بزرگ، همین طور به تعداد یه عدد سنگ بزرگ یا صدها سنگ کوچیک باشن.

۸۰ درصد سنگا از نوع کلسترولی هستن و ۲۰ درصد اونا رو سنگای رنگدونه ای تشکیل میدن که از املاح کلسیم و بیلی روبین ساخته شدن. سنگای صفراوی می تونن مجاری طبیعی صفراوی که صفرا رو از کبد خارج می کنن، ببندن. صفراییکه در این مجاری گیر بیفته، میتونه باعث التهاب در کیسه صفرا، مجاری یا در موارد نادری در کبد شه.

اگه هر یک از این مجاری صفراوی به مدت زمان زیادی بسته شن، ممکن هست باعث آسیب شدید و عفونت در کیسه صفرا، کبد یا لوزالمعده شه.

عوامل ایجاد کننده تشکیل کیسه صفرا چیه؟

عوامل مختلفی موجب ایجاد سنگ درصفرا می شه که شامل:

چاقی: چاقی یه عامل خطر زیاد واسه سنگ صفراوی مخصوصا در خانوم هاست. یه مطالعه بزرگ بالینی نشون داد که حتی اضافه وزن متوسط، خطر تشکیل سنگای صفراوی رو زیاد می کنه. شاید چاقی دلیل میشه اندازه نمک های صفراوی در صفرا کم شده و در نتیجه کلسترول بیشتری بمونه.

هورمون استروژن: به نظر میرسه، استروژن اضافی در حاملگی، موارد هورمون درمانی و هم استفاده از قرصای خوراکی پیشگیری کننده از بارداری، سطح کلسترول رو در صفرا افزایش و حرکت کیسه صفرا رو کاهش میدن، که هر دو مورد می تونه منتهی به سنگ صفراوی شه. همین طور طی سه ماهه سوم بارداری به دلیل تغییر در ترکیب ذخیره اسید

صفراوی و ظرفیت حمل کلسترول صفرا، اشباع کلسترول افزایش زیادی پیدا میکنه که این خود به تشکیل سنگ کیسه صفرا کمک می کنه.

نژاد: در بین بعضی از نژادا اندازه دچار شدن به سنگ صفرا بیشتره. همین طور داشتن سابقه خانوادگی از دچار شدن به اون، در بروز این مشکل بین بستگان موثر هست.

جنسیت: خانوما مخصوصا اونایی که حامله شده‏ان و خانمای چندزا که زایمون های تکراری داشتن بیشتر در خطر هستن. به دلیل بالا بودن اندازه هورمون استروژن در بانوان، ایجاد سنگای صفراوی به نسبت سه به یه در زنان شایع تر هست.

سن: افراد بالاتر از ۶۰ سال احتمال بیشتری واسه تشکیل سنگ صفراوی نسبت به افراد جوون تر دارن.

داروهای پایین آورنده سطح کلسترول: داروهایی که سطح کلسترول رو در خون کاهش میدن، مثل کلو فیبرات واقعا اندازه کلسترول تشکیل شده در صفرا رو زیاد می کنن.

دیابت: آدمایی که دچار مریضی قند هستن، عموما دارای سطوح بالا از یه جور چربی به نام تری گلیسیرید هستن که می تونه خطر تشکیل سنگ صفرا رو زیاد کنه.

کاهش وزن سریع: از اونجا که بدن چربی رو طی کاهش وزن سریع متابولیزه میکنه، این مسئله باعث میشه کبد، کلسترول اضافی رو به درون صفرا ترشح کنه. ۱۰تا ۲۰ درصد آدمایی که به کمک غذاای خیلی کم کالری به سرعت یا خیلی وزن کم میکنن، گرفتار سنگ کیسه صفرا می شن. همین طور دیده شده هست

که دچار شدن به یبوست، مصرف رژیم خوراکی پر چرب، مصرف بیشتر از اندازه تخم مرغ، مصرف دخانیات و از دست دادن ورزش و فعالیت بدنی هم در ایجاد رسوب صفراوی موثر هستن.

نشونه های حمله سنگای صفراوی چیه؟

حمله سنگ صفراوی بیشتر به دنبال یه غذای چرب اتفاق میفته. درد اثبات در ناحیه بالایی شکم با ارجحیت در سمت راست که به سرعت زیاد می شه و از ۳۰۰ دقیقه تا چند ساعت زمان میبره، یرقان، زرد شدن رنگ پوست و سفیدی چشم ها، مدفوع سفالی رنگ، تیره شدن ادرار، درد بین دو کتف، درد زیر کتف راست،

تب و لرز، تهوع و استفراغ، نفخ شکم، نبود تحمل غذاای چرب، قولنج، آروغ زدن، گاز و سوءهاضمه از نشونه ها هستن. معمولا، درد ۱تا چند ساعت بعد از خوردن غذا شروع میشه ولی بعضی وقتا بدون این دست اون دست کردن بعد از مصرف غذا هم ظاهر میشه و خود رو به شکل زخمای اثنی عشر نشون می ده، منتها فرقش اینه که با خوردن غذا بهتر نمی شه و فقط با دل به هم خوردگی و استفراغ کردن آروم میگیره.

راه های تشخیص سنگای صفراوی چیه؟

وقتی که احتمال میره عامل ایجاد نشونه های بیان شده، سنگ صفراوی هست، دکتر سونوگرافی رو درخواست میکنه. سونوگرافی از امواج صوتی واسه ایجاد عکس اعضا بهره گیری می کنه. اگه سنگ وجود داشته باشه، امواج صوتی به اون برخورد کرده و بازمی گردند و محل اونا نشون داده می شه. سونوگرافی حساس ترین و اختصاصی ترین

آزمایش واسه سنگای صفراوی هست. سی تی اسکن، ام آر آی و “ کوله سنتی گرافی ” با به کار گیری ماده حاجب رادیو اکتیو هم واسه تشخیص ممکن هست درخواست شن.نشونه های سنگای صفراوی مثل حمله قلبی، آپاندیسیت، زخما، سندرم روده تحریک پذیر، فتق مفی کننده، پانکراتیت و هپاتیت هستن، پس تشخیص درست خیلی با اهمیته.

راه های درمان اون چیجوری هست؟

در بیشتر موارد وجود سنگای صفرا بدون درد بوده و نیاز به درمان ندارن اما مهم ترین راه درمان سنگای صفراوی علامت دار که دلیل بروز حمله های صفراوی می شن، جراحی هست. به جراحی خارج کردن کیسه صفرا،«کوله سیستکتومی» می گن که بیشتر از راه «لاپاراسکوپی» انجام میشه. در این جراحی، جراح چند برش کوچیک روی شکم میدن

و وسیله جراحی رو به همراه یه دوربین ویدئویی بسیار کوچیک وارد شکم می کنه. بعد به کمک وسیله جراحی، مجرای کیسه صفرا بریده شده و کیسه صفرا از راه یکی از برشای کوچیک بیرون آورده می شه.

در این روش بیماران درد و مشکلات کمتری نسبت به جراحی باز شکم دارن. این افراد بیشتر یه شب رو در بیمارستان میگذرونن و بعد از چند روز استراحت به زندگی عادی خود برمی گردن. درمان غیرجراحی در موقعیتای خاص به کار میره، به طور مثال وقتی که مریض نتونه جراحی رو تحمل کنه و فقط واسه سنگای کلسترولی.

داروهایی از اسیدهای صفراوی ساخته شدن که واسه نابود کردن سنگا استفاده می شن. ممکن هست درمان واسه نابود کردن تموم سنگا ماه ها و چند سال ادامه پیدا کنه. به کار گیری امواج مافوق صوت پر قدرت واسه شکستن سنگ و تبدیل اون به قطعات کوچیک قابل دفع «مثل شکستن سنگای کلیه» هم راه دیگه ای هست. هرچند در درمانای غیرجراحی، سنگا تمایل به تشکیل دوباره دارن چون هنوز کیسه صفرا هست.

عمل جراحی سنگ کیسه صفرا عوارضی داره؟

بله، در بعضی موارد درعمل سنگ کیسه صفرا بعضی مشکلات پس از عمل دیدن می شه :

نشت صفرا: ممکن هست بعد از عمل جراحی، از مجاری ریزی به نام” لوشکا” در بستر کیسه صفرا «معمولا بین عمل قابل دیدن نیستن» مقداری صفرا نشت کنه که اگه مقدار اون کم باشه یا با درن تخلیه شه ، مشکلی ایجاد نمی کنه. نشت مقدار خیلی صفرا می تونه نشونه نشت از مجرای کیسه صفرا یا آسیب به مجاری صفراوی بزرگ

«مجرای مشترک یا مجرای کبدی» باشه که نیاز به بررسی و درمان قاطع داره و موندن مقدار خیلی صفرا درشکم می تونه منتهی به “پربتونیت “یا “آبسه” داخل شکمی شه.

مشکلات عفونی: شامل آبسه و پریتونیت «عفونت منتشر داخل شکم» بعد از عمل می شه. به دنبال تجمع مقداری صفرا یا خون و خونابه و آلوده شدن اون به باکتریها ایجاد می شه. در بیماران با التهاب شدید کیسه صفرا و بیماران مستعد به عفونت مثل دیابتیا بیشتر دیده می شه و با تب، ضعف عمومی و بی حالی خود رو نشون می ده و به درمان قاطع نیاز داره و درمان اون ممکن هست با درمان طبی یا تخلیه با سونوگرافی یا جراحی دوباره باشه.

سنگ باقیمونده: ممکن هست بین یا گذشته عمل جراحی کوله سیستکتومی، سنگ صفرا داخل مجرای صفرا رفته باشه و بعد از عمل خود رو با درد شدید و یرقان و بعضی وقتا تب و لرز نشون بده که با انجام بررسیای آزمایشگاهی و سونوگرافی قابل تشخیص هست و درمان بهتر اندوسکوپی مجاری صفراوی یا همون ERCPاست که می تونه به عنوان تشخیص هم استفاده شه و بعضی وقتا واسه درمان اونم جراحی دوباره نیاز می شه.

بدون کیسه صفرا میشه زندگی کرد؟

حالا خوبیش اینه کیسه صفرا عضوی هست که افراد می تونن بدون اون زندگی کنن. از دست دادن اون حتی احتیاجی به تغییر دادن رژیم خوراکی نداره. وقتی کیسه صفرا ورداشته میشه، صفرا مستقیما به داخل روده کوچیک میره. برداشتن کیسه صفرا معمولا درد رو برطرف کرده و ممکن هست نشونه های سوءهاضمه رو کم کنه.

هرچند در تعداد کمی از این افراد، اسهال دیده میشه. دوری از غذاای چرب، آبکی و ادو یه دار و به کار گیری داروهای ضداسهال با تجویز دکتر پیشنهاد می شه. باید دقت داشت خانمایی که قرصای خوراکی پیشگیری از بارداری مصرف میکنن و به وجود نشونه های دچار شدن به سنگ صفرا مشکوک هستن، باید با دکتر خود مشورت کنن.

پیشنهاد پایانی …

از اونجا که عامل ایجادکننده حدود ۹۰ درصد سنگای صفراوی، کلسترول هست، رژیم کم چربی و کم کلسترول پیشنهاد میشه. افراد دارای سنگ کیسه صفرا یا مستعد به دچار شدن، بهتر هست از چربیای گیاهی و غیراشباع مخصوصا روغن زیتون به عنوان جایگزینی واسه چربیای حیوونی استفاده کرده و غذاای گیاهی

و سبزیجات تازه رو به اندازه بیشتری در رژیم خوراکی خود جا بدن. مصرف سبزیجات فراوون و میوه ها به دلیل فیبر بالای اونا واسه تموم این افراد پیشنهاد میشه.

غلات کامل، سبوس و نونای سبوس دار باید در رژیم خوراکی این افراد گذاشته شه چون سبوس این خاصیت رو داره که به مواد صفراوی ریخته شده به روده وصل شده و اونا رو از بدن دفع کنه. بهترین راه جفت و جور سازی چربی عبارت از به کار گیری چربیای گیاهی، گوشت لخم، شیر کم چرب و گوشت ماهی هست. چربیای قابل رویت باید به طور کامل از گوشت پاک شه و غذاها بیشتر از راه طبخ کردن و برشته کردن جفت و جور شن.

جمع آوری: ایران استایل 

.

منبع :